LISTSERV mailing list manager LISTSERV 16.0

Help for NEDBIB-L Archives


NEDBIB-L Archives

NEDBIB-L Archives


NEDBIB-L@LIST.ECOMPASS.NL


View:

Message:

[

First

|

Previous

|

Next

|

Last

]

By Topic:

[

First

|

Previous

|

Next

|

Last

]

By Author:

[

First

|

Previous

|

Next

|

Last

]

Font:

Proportional Font

LISTSERV Archives

LISTSERV Archives

NEDBIB-L Home

NEDBIB-L Home

NEDBIB-L  March 2009

NEDBIB-L March 2009

Subject:

Wachten op het digitale wonderleitje

From:

Hans Stol <[log in to unmask]>

Reply-To:

Discussielijst voor Bibliothecarissen en Informatieprofessionals <[log in to unmask]>

Date:

Mon, 23 Mar 2009 16:04:24 +0100

Content-Type:

text/plain

Parts/Attachments:

Parts/Attachments

text/plain (226 lines)

Wachten op het digitale wonderleitje
Hoe uitgevers aankijken tegen de opkomst van het elektronische lezen  
en de toekomst van het boek

De digitale leesrevolutie lijkt slechts een kwestie van tijd. Wat  
vinden de uitgevers daarvan? En maakt het papieren boek nog een kans  
in de toekomst?

Philip Roth was er in elk geval duidelijk over. In een interview met  
deze krant, in september vorig jaar, zei hij het volgende over de  
toekomst van het boek: „De waarheid is: het scherm heeft gewonnen. Je  
kunt alleen hopen dat er nog een klein samizdat van lezers overblijft.”

Hoewel Roth het over een cultureel verschijnsel van ontlezing had en  
niet over het scherm als fysiek object, krijgen zijn woorden een  
andere lading na een grote enquête die afgelopen herfst op de laatste  
Frankfurter Buchmesse onder internationale uitgevers werd gehouden.  
De organisatie benutte het moment om te peilen hoe er in boekenland  
werd aangekeken tegen het elektronische lezen.

Eén zinnetje uit de conclusie van dat onderzoek is bijzonder  
interessant, namelijk dat een meerderheid van de ondervraagde  
uitgevers verwacht dat ‘het digitale boek in de komende tien jaar het  
traditionele papieren boek van de troon zal stoten’. Het scherm is  
blijkbaar dus nog niet klaar met winnen, misschien annexeert het  
straks inderdaad dat ‘samizdat van lezers’ waar Roth over sprak.

Nu moet gezegd dat de vele Amerikanen die zich onder de  
geënquêteerden bevonden, meer redenen hebben zich druk te maken dan  
Europeanen. Online-boekhandel Amazon lanceerde in de VS bijvoorbeeld  
de Kindle, een leesapparaat (e-reader) dat grote voordelen biedt ten  
opzichte van het lezen van ‘good old’ papier. Digitale teksten zijn  
met de Kindle, een soort digitaal wonderleitje, door middel van een  
internetverbinding op ieder moment van de dag te downloaden, de  
elektronische teksten zijn aanzienlijk goedkoper dan hun papieren  
equivalent en bovendien is de digitale voorraad van Amazon inmiddels  
van aanzienlijke grootte: het bedrijf claimt inmiddels ruim 230.000  
titels online beschikbaar te hebben.

Het scherm wint dus en het boek verliest, zo lijkt het. Maar is dat  
zo? Betekent het winnen van het een ook per definitie het verlies van  
het ander? Zal de onvermijdelijke opmars van het elektronische lezen  
ook het einde van het papieren boek betekenen?

Uit gesprekken met mensen uit de Nederlandse boekenwereld blijkt dat  
de digitale letterrevolutie op de eerste plaats in de educatieve  
branche wordt verwacht. De rechtenstudent die niet langer al die  
zware wettenbundels met zich meetorst, de reiziger die met zijn e- 
reader een digitale reisgids raadpleegt om een hotel uit te kiezen,  
managers en literair agenten die niet langer hele rapporten of  
manuscripten in hun tas hoeven te drukken: men kan zich er iets bij  
voorstellen.

Maar Oorlog en vrede, dat goed besproken poëziedebuut van Nederlandse  
bodem of het Verzameld Werk van Karel van het Reve? Lezen we het  
literaire boek straks ook digitaal? En áls de Nederlandse uitgevers  
van literaire fictie en non-fictie hun fondslijsten digitaliseren,  
wacht hun dan niet hetzelfde droeve lot als de door piraterij  
geteisterde muziekbranche?

„Uitgevers kijken op dit moment naar elkaar, in afwachting van wie de  
eerste stap neemt”, zegt Lisa Kuitert, hoogleraar Boekwetenschap aan  
de Universiteit van Amsterdam. Uitgevers zien met de komst van steeds  
betere en goedkopere e-readers een spannende, nieuwe markt voor zich  
opengaan, maar vrezen daarnaast ook de financiële risico’s die  
fondsdigitalisering met zich mee brengt. Kortom: uitgevers hebben met  
de rechten van hun fonds deels de macht een markt aan te zwengelen,  
maar de vraag is of ze dat willen omdat de gevolgen nadelig kunnen  
zijn. „Als uitgeverijen de stap nemen, is het gevaar van piraterij  
groot. Dat is met film gebeurd, dat is met muziek gebeurd. Ik kan me  
niet voorstellen dat dan uitgerekend de boekenbranche buiten schot  
blijft”, aldus Kuitert.

„Maar de vergelijking met de muziekindustrie gaat niet helemaal op”,  
zegt Mark Pieters, uitgeefdirecteur van Querido en Athenaeum. “Muziek  
en film zijn voor een groot internationaal publiek aantrekkelijk,  
maar zou het vanwege het kleine Nederlandse taalgebied en de  
inspanning die geleverd moet worden wel zo interessant voor iemand  
zijn om tegen de wet in de code van een e-book te kraken en het op  
internet te zetten? Ik denk niet dat het een grote bedreiging is.”

De ‘e-markt’ is op dit moment in Nederland nog klein. Het e-book van  
Renate Dorrestein, een auteur die ‘op papier’ goed is voor  
tienduizenden verkochte exemplaren, is volgens haar uitgeverij  
Contact het afgelopen jaar slechts een kleine veertig keer verkocht.  
Het was het best verkochte e-book uit het fonds. De beschikbaarheid  
van het aantal titels, de technische beperktheid van de e-readers en  
de hoge aanschafprijs van het leesapparaat zijn hier de oorzaak van.  
Maar, als de producenten van e-readers een goedkoper en geavanceerder  
apparaat op de markt brengen, is het voor een groot deel aan de  
uitgevers om de markt te openen. Pieters, die ook voorzitter is van  
uitgeversorganisatie LUG (Literaire Uitgeversgroep), denkt dat veel  
uitgeverijen zich voorbereiden op toetreding tot de e-markt, en dat  
het nu nog alleen de vraag is „wie voor het eerst groot gaat” en de  
zaak ontketent.

„Het is niet meer zo interessant’’, zegt Pieters, „om te gissen óf er  
een omslagmoment van lezen van papier naar elektronisch lezen  
plaatsvindt, maar eerder wanneer dat plaats zal vinden. Wij als  
uitgevers kunnen dat niet tegenhouden, al zouden we het willen. Veel  
oude, rechtenvrije teksten staan al gratis op internet. Nu is dus de  
tendens: uitgevers bereiden zich voor op het omslagmoment, zodat ze  
daarna meteen in het gat kunnen springen.”

Mascha van Dort deed voor TNO Delft begin vorig jaar vier maanden  
onderzoek naar de situatie in Nederland, en ook zij kwam tot de  
conclusie dat het niet lang meer duurt voordat ook hier het digitale  
lezen op grote schaal zal doorbreken. „Een van de belangrijkste  
conclusies is dat de markt zich zal openen op het moment dat de prijs  
van een e-reader de helft wordt van wat hij begin 2008 kostte. Een  
grote speler naast de uitgeverijen, zoals Amazon dat was in de VS,  
kennen we in Nederland niet. Dat is een fundamenteel verschil.”

De angst voor het hacken en kopiëren van de handelswaar lijkt ondanks  
Kuiterts doemvisie niet bijzonder te spelen bij de uitgeverijen, men  
ziet vooral mogelijkheden. Mizzi van der Pluijm, uitgeefdirecteur van  
uitgeverij Contact, denkt dat door fondsdigitalisering de kans groot  
is dat de rol van de uitgeverij zal veranderen, maar dat dit niet  
automatisch nadelig hoeft te zijn. „Wie weet zijn we in de toekomst  
als uitgeverij alleen nog maar een internetportal dat digitale tekst  
aanbiedt. Maar dat betekent niet dat we dan niets meer verdienen.  
Zelfs dan blijft de mogelijkheid bestaan om het ‘merk’ dat de  
schrijver is, te behartigen. Het huidige businessmodel moet wellicht  
op de schop, maar als we daar tijdig op anticiperen, kan ik me niet  
voorstellen dat het misloopt. Van een doemscenario wil ik dan ook  
niets weten. Onze zorg is dat er gelezen wordt, waaróp gelezen wordt  
maakt ons echt niets uit.”

In die veranderende rol van de uitgeverij ziet Lisa Kuitert geen  
toekomst, onder meer omdat ze wel degelijk vreest voor de digitale  
diefstal van tekst. „Puur cultureel gezien juich ik het digitaliseren  
van de backlists, het ‘oude goud’ van de uitgeverijen, van harte toe.  
Werk dat niet zo meer in trek is en dus te duur is om op papier af te  
drukken, wordt dan weer beschikbaar. Zelf lees ik ook veel van die  
rechtenvrije teksten digitaal, op mijn computer. Al het nieuwe werk  
als e-book uitbrengen, zou ik echter een culturele verarming vinden.  
Het is goed mogelijk dat daarmee de financiële uitholling van het  
boekenvak in werking wordt gezet. Uitgeverijen zullen minder  
verdienen, waardoor de kwalitatieve waarde van uitgeverijredacties  
vervalt. Een uitgeverij die minder verdient, kan ook niet meer zoveel  
geld spenderen aan het selecteren, redigeren of begeleiden van  
literair talent.”

Van der Pluijm: „Maar zo’n proces kan de boel óók democratischer  
maken. Mocht het geld uit de uitgeverijen wegvloeien, wat ik  
betwijfel, dan vervalt daarmee ook het poortje waar de mensen bij  
zitten die uitmaken wat wél of niet uitgegeven wordt.”

Digitaal lezen is goedkoper (voor een legaal e-book betaal je zo’n 80  
procent van een gedrukt boek), het zal volgens de uitgeverijen niet  
lang meer duren voordat er een riant aanbod van (net geschreven)  
digitale teksten is en met steeds geavanceerdere e-readers (zo kan de  
pas gelanceerde Kindle II bijvoorbeeld een willekeurige tekst ook  
voorlezen) zal ook het leesplezier alleen maar groter worden. Wat is  
dan de reddingsboei voor het papier?

„Het gekke is dat ik tien jaar geleden precies hetzelfde dacht als  
wat nu uit het onderzoek op de Buchmesse geconcludeerd kan worden”,  
zegt Arend Hosman, marketingmanager van De Bezige Bij. “Ik dacht:  
over tien jaar is het helemaal voorbij met het papieren boek. Maar  
het liep anders. Wij hebben bij onze uitgeverij de laatste tien jaar  
juist veel meer gebonden boeken gepubliceerd dan vijftien, twintig  
jaar geleden. Boeken die dus juist duurder zijn. En dat heeft de  
omzet geen kwaad gedaan.”

Kuitert: „Behalve de uitgeverijen heb je de lezers en de schrijvers,  
twee partijen die heel goed doorhebben dat sinds de uitvinding van de  
boekdrukkunst aan het object ‘boek’ bijna niets is veranderd. Het  
geeft het een enorm aura.”

Het hoge woord is eruit. Al het elektronisch optimisme ten spijt, er  
lijkt consensus over te bestaan dat er wel heel veel moet gebeuren  
wil ‘dat digitale kleitablet’ (Mizzy van der Pluijm) het geliefde  
drukwerk ‘overvleugelen’, zoals het Buchmesse-onderzoek uitwees. „Al  
is het maar een paperback, dan nog blijft zo’n boek een lekker ding”,  
zegt Van der Pluijm. „En dat terwijl wij hier op de uitgeverij alle  
manuscripten op een e-reader lezen.”

„Kijk hier toch eens naar”, zegt Mark Pieters, terwijl hij door een  
rijk geïllustreerde editie van Boccaccio’s Decamerone bladert, „je  
kunt je toch niet voorstellen dat zoiets straks ook op een  
beeldscherm mogelijk is?”
Volgens Lisa Kuitert willen veel schrijvers wegens dat ‘aura’ gewoon  
op papier worden uitgegeven. De lezer, aan de andere kant, weet dat  
hij door zijn volle kasten geassocieerd wordt met kennis en een  
intellectueel niveau. „Ik zie mensen, of dat nu schrijvers of lezers  
zijn, nog niet gefotografeerd worden voor een volgeladen e-reader,  
zoals ze nu graag voor een plank boeken worden geportretteerd. Die  
status, als een jager die een wand vol jachttrofeeën heeft, is niet  
zomaar inwisselbaar. Juist lezers en schrijvers hebben een uitstekend  
gevoel voor traditie.”

Van der Pluijm denkt dat het goed mogelijk is dat het papieren boek  
als statussymbool nog meer gewicht krijgt, juist omdat veel andere  
dingen digitaal zijn. “Juist bij jonge mensen dus. Jongens en meisjes  
van vijftien, twintig jaar oud die een boek in hun zak steken.”

„Veel grafische ontwerpers en marketeers die bij de uitgeverij werken  
zijn jonge mensen; echte whizzkids die bijna alles digitaal hebben”,  
zegt Arend Hosman. „Bijna alles. Want vraag je ze of ze het ook zien  
zitten om een hele roman van een beeldscherm te lezen, dan kijken ze  
je met een glazige blik aan. Dat zien ze blijkbaar niet zitten. Met  
het terugbrengen van de tekst op een beeldscherm ben je er niet. Waar  
hem dat in zit? Laat een schaatser de magie van natuurijs maar eens  
uitleggen.’’

„Een boek dat veel indruk heeft gemaakt toen je het op je 20ste las  
en dat nu bij je in de kast staat, is méér dan een anonieme  
verzameling tekst”, meent Kuitert. „Ik denk dat lezen veel meer een  
fysieke aangelegenheid is dan vaak wordt aangenomen. Men dacht tien,  
vijftien jaar terug ook dat cybersex the real thing zou kunnen  
overnemen. En daar is het uiteindelijk ook niks mee geworden.”

+ + +

Sebastiaan Kort in NRC Handelsblad, 20 maart 2009
http://www.nrcboeken.nl/nieuws/wachten-op-het-digitale-wonderleitje

____________________________________________________________
        Dit bericht is verzonden via [log in to unmask]
Aanmelden? Afmelden? Info? Zie de NEDBIB-L website op http://nedbib.reuser.biz/
      lijstbeheerder: Arno H.P. Reuser    [log in to unmask]

       EEN ANTWOORD GAAT STANDAARD NAAR ALLE LIJSTDEELNEMERS
 Wellicht is uw antwoord alleen zinvol voor de vragensteller
                              Houd hier a.u.b. rekening mee!

Top of Message | Previous Page | Permalink

Advanced Options


Options

Log In

Log In

Get Password

Get Password


Search Archives

Search Archives


Subscribe or Unsubscribe

Subscribe or Unsubscribe


Archives

October 2019
September 2019
August 2019
July 2019
June 2019
May 2019
April 2019
March 2019
February 2019
January 2019
December 2018
November 2018
October 2018
September 2018
August 2018
July 2018
June 2018
May 2018
April 2018
March 2018
February 2018
January 2018
December 2017
November 2017
October 2017
September 2017
August 2017
July 2017
June 2017
May 2017
April 2017
March 2017
February 2017
January 2017
December 2016
November 2016
October 2016
September 2016
August 2016
July 2016
June 2016
May 2016
April 2016
March 2016
February 2016
January 2016
December 2015
November 2015
October 2015
September 2015
August 2015
July 2015
June 2015
May 2015
April 2015
March 2015
February 2015
January 2015
December 2014
November 2014
October 2014
September 2014
August 2014
July 2014
June 2014
May 2014
April 2014
March 2014
February 2014
January 2014
December 2013
November 2013
October 2013
September 2013
August 2013
July 2013
June 2013
May 2013
April 2013
March 2013
February 2013
January 2013
December 2012
November 2012
October 2012
September 2012
August 2012
July 2012
June 2012
May 2012
April 2012
March 2012
February 2012
January 2012
December 2011
November 2011
October 2011
September 2011
August 2011
July 2011
June 2011
May 2011
April 2011
March 2011
February 2011
January 2011
December 2010
November 2010
October 2010
September 2010
August 2010
July 2010
June 2010
May 2010
April 2010
March 2010
February 2010
January 2010
December 2009
November 2009
October 2009
September 2009
August 2009
July 2009
June 2009
May 2009
April 2009
March 2009
February 2009
January 2009
December 2008
November 2008
October 2008
September 2008
August 2008
July 2008
June 2008
May 2008
April 2008
March 2008
February 2008
January 2008
December 2007
November 2007
October 2007
September 2007
August 2007
July 2007
June 2007
May 2007
April 2007
March 2007
February 2007
January 2007
December 2006
November 2006
October 2006
September 2006
August 2006
July 2006
June 2006
May 2006
April 2006
March 2006
February 2006
January 2006
December 2005
November 2005
October 2005
September 2005
July 2005
June 2005
May 2005
April 2005
March 2005
February 2005
January 2005
December 2004
November 2004
October 2004
September 2004
August 2004
July 2004
June 2004
May 2004
April 2004
March 2004
February 2004
January 2004
December 2003
November 2003
October 2003
September 2003
August 2003
July 2003
June 2003
May 2003
April 2003
March 2003
February 2003
January 2003
December 2002
November 2002
October 2002
September 2002
August 2002
July 2002
June 2002
May 2002
April 2002
March 2002
February 2002
January 2002
December 2001
November 2001
October 2001
September 2001
August 2001
July 2001
June 2001
May 2001
April 2001
March 2001
February 2001
January 2001
December 2000
November 2000
October 2000
September 2000
August 2000
July 2000
June 2000
May 2000
April 2000
March 2000
February 2000
January 2000
December 1999
November 1999
October 1999
September 1999
August 1999
July 1999
June 1999
May 1999
April 1999
March 1999
February 1999
January 1999
December 1998
November 1998
October 1998
September 1998
August 1998
July 1998
June 1998
May 1998
April 1998
March 1998
February 1998
January 1998
December 1997
November 1997
October 1997
September 1997
August 1997
July 1997
June 1997
May 1997
April 1997
March 1997
February 1997
January 1997
December 1996
November 1996
October 1996
September 1996
August 1996
July 1996
June 1996
May 1996
April 1996
March 1996
February 1996
January 1996
December 1995
November 1995
October 1995
September 1995
August 1995
July 1995
June 1995
May 1995
April 1995
March 1995
February 1995
January 1995
December 1994
November 1994
October 1994
September 1994
August 1994
July 1994
June 1994
May 1994
April 1994
March 1994
February 1994
January 1994
December 1993
November 1993
October 1993
September 1993
August 1993
July 1993
June 1993
May 1993
April 1993
March 1993
February 1993
January 1993
December 1992
November 1992
October 1992
September 1992
August 1992
July 1992
May 1992
March 1992
February 1992

ATOM RSS1 RSS2



LIST.ECOMPASS.NL

CataList Email List Search Powered by the LISTSERV Email List Manager