LISTSERV mailing list manager LISTSERV 16.0

Help for NEDBIB-L Archives


NEDBIB-L Archives

NEDBIB-L Archives


NEDBIB-L@LIST.ECOMPASS.NL


View:

Message:

[

First

|

Previous

|

Next

|

Last

]

By Topic:

[

First

|

Previous

|

Next

|

Last

]

By Author:

[

First

|

Previous

|

Next

|

Last

]

Font:

Proportional Font

LISTSERV Archives

LISTSERV Archives

NEDBIB-L Home

NEDBIB-L Home

NEDBIB-L  December 2007

NEDBIB-L December 2007

Subject:

Het elektronische wonderleitje

From:

Hans Stol <[log in to unmask]>

Reply-To:

Discussielijst voor Bibliothecarissen en Informatieprofessionals <[log in to unmask]>

Date:

Mon, 3 Dec 2007 09:33:13 +0100

Content-Type:

text/plain

Parts/Attachments:

Parts/Attachments

text/plain (242 lines)

Het elektronische wonderleitje
De iLiad is een nieuwe stap voor het e-book en misschien wel een  
sprong in het leven van de lezer

Zo licht als een paperback, zo hard als een hamer. De iLiad moet de  
langverwachte doorbraak worden van het elektronische boek. Maar zijn  
de tachtig boeken die erin passen ook te lezen?

Aan de linkerkant zie je een keurige stapel kranten, in het midden  
een toren van boeken, rechts een bergje papieren. Maar het oog wordt  
getrokken naar de voorgrond, waar een half opstaand boek een  
boekvormig scherm bedekt. Op het omslag staat met grote letters ‘I  
LIAD’; eronder, iets bescheidener, ‘welcome’.

Dit is niet een nieuwe editie van Homerus’ Ilias in de Engelse  
vertaling. Het is het opstartbeeld van de iLiad, een ‘reader’ voor  
elektronische boeken die een paar weken geleden onder veel  
mediabombarie in Nederland op de markt kwam. Alleen al de spelling  
van de naam (met de kleine i en de grote L) toont de ambities van de  
fabrikant, het Nederlandse bedrijf iRex Technologies. De iLiad moet  
voor e-books worden wat de iPod is voor mp3-muziekbestanden: een  
draagbaar bibliotheekje dat op den duur alle gedrukte media overbodig  
zal maken.

Waar hebben we dit soort geluiden eerder gehoord?

Op elke grote bijeenkomst die uitgevers en boekverkopers het  
afgelopen decennium belegden; en in elke krant die het nieuws in de  
boekenbranche een beetje volgde. ‘Lege schooltas dankzij E-book’  
kopte het Algemeen Dagblad in september 1999. ‘Oude boeken en de  
dingen die voorbijgaan’ was de titel van een groot stuk in de  
Volkskrant een half jaar later. En vanaf het midden van de jaren  
negentig was de aankondiging van de ‘definitieve doorbraak’ van het e- 
book (die vervolgens nooit kwam) een jaarlijkse running gag op de  
Frankfurter Buchmesse.

Maar nu lijkt het menens te worden, en niet alleen omdat zelfs de  
Koninklijke Bibliotheek overweegt om boeken te versnijden om ze te  
digitaliseren.

Een maand geleden begon boekhandelketen Selexyz met de verkoop van de  
iLiad, die even daarvoor in een vernieuwde vorm (‘met betere plastics  
en essentiële beschermhoes’) was uitgebracht. Vorige week lanceerde  
Jeff Bezos, de baas van de internetboekhandel Amazon, triomfantelijk  
de ‘Kindle’, een drie ons zwaar ‘electronic reading device’. In  
Frankrijk is sinds begin deze maand de ‘Cybook’ te koop, terwijl je  
in Amerika en Japan de ‘Reader Digital Book’ van Sony kunt krijgen.  
Alle ‘e -readers’ maken gebruik van dezelfde ‘elektronische inkt’,  
die ervoor zorgt dat het scherm niet flikkert, en allemaal zijn ze  
aan te sluiten op digitale-boekenwinkels als Ebooks.com of  
Mobipocket.com.

‘Het boek gaat de dodo achterna’ voorspelt de internetgoeroe Jeff  
Gomez in zijn zojuist verschenen manifest Print Is Dead, waarvan deze  
week een voorproefje verscheen in B oekblad. Gomez beschrijft de  
toekomst van het boek in termen van de ontwikkeling van  
geluidsdragers, die in een eeuw tijds evolueerden van wasplaat via  
vinylplaat en compactdisk naar mp3. ‘De evolutie van boeken is sinds  
1500 vastgelopen in een van de eerste stadia,’ smaalt hij.

Maar met het e-book, het boek als elektronisch bestand dat  
geconsumeerd wordt op digitale apparaten, gaat dat allemaal  
veranderen. Nieuwe generaties zullen The Catcher in the Rye van J.D.  
Salinger op dezelfde manier tot zich nemen als de klassieke platen  
van Pink Floyd – via een van de literaire equivalenten van de legale  
downloadsite iTunes.

Nu zal de 87-jarige Salinger wel de laatste zijn om zijn boeken als  
download aan te bieden – hij verzet zich al jaren met hand en tand  
tegen zelfs een omslagillustratie voor zijn romans en verhalen. Maar  
afgezien daarvan is het basisidee aantrekkelijk: tientallen,  
misschien wel honderden boeken op een apparaat van minder dan een  
pond. Nooit meer sjouwen met stapels vakantieboeken in je koffer;  
altijd een woordenboek op zak; geen koffie- of vetvlekken op de  
bladzijden; geen schuldgevoel over de milieuschade die de  
boekproductie en -distributie veroorzaakt.

Maar hoe werkt het in de praktijk? Zijn de e-readers inderdaad zo  
handig als de early adapters het doen voorkomen? Veranderen e-books  
je manier van lezen, zoals luisterboeken dat doen doordat het verhaal  
in je oren op de een of andere manier vermengd raakt met datgene wat  
je tegelijkertijd aan het doen bent (bijvoorbeeld wandelen in een bos  
met Moby-Dick op de koptelefoon, of overhemden strijken bij de  
Odyssee)? En gaat er iets verloren als we overstappen op de iLiad of  
de Cybook? Wordt

ons cultureel erfgoed er misschien door bedreigd, zoals  
cultuurpessimisten beweerden bij de opkomst van het audioboek, ‘de  
zoveelste halte op tramlijn ongeletterdheid’?

The proof of the e-book is in the reading, en dus vroeg ik een iLiad  
te leen en probeerde ik me de wereld van het elektronische boek eigen  
te maken. Gemakkelijk ging dat laatste niet, want ik heb een  
getroebleerde relatie met technologische verworvenheden.

Gelukkig kreeg ik duidelijke demonstraties van twee experts, die  
bovendien een twintigtal boeken voor me downloadden. Dat ik er thuis  
in mijn eentje vervolgens niet in slaagde om met behulp van de  
bijgeleverde usb-kabel nieuwe boeken binnen te halen, was  
ongetwijfeld mijn eigen schuld.

Maar over de technische aspecten van de e-reader gaat het hier niet.  
Ik heb gezien dat het werkt. Dat je van sites als Mobipocket (49  
duizend titels uit de bestanden van Amazon) en Ebooks (‘iTunes voor  
boeken’) moeiteloos moderne en klassieke boeken kunt downloaden,  
meestal 20 procent goedkoper dan het boek in de winkel zou zijn. Dat  
je automatisch iedere ochtend de Franse krant Les Echos op je scherm  
kunt krijgen zodra je de iLiad met het internet verbindt; en dat zo’n  
verbinding zelfs draadloos te realiseren is (via een wifi-connectie).  
Dat de iLiad kortom te gebruiken is als een externe harde schijf,  
waar je met een muisklik ookWord- en pdfbestanden van je computer  
naartoe kunt slepen.

Maar hoe bevalt de e-reader de fanatieke lezer?

De iLiad, woordspelig vernoemd naar het beroemde epos van Homerus,  
heeft het meest weg van zo’n wonderleitje dat nog steeds een hit is  
als kadootje op een kinderpartij. Die associatie ligt trouwens erg  
voor de hand; want een van de selling points van de iLiad, een van de  
dingen die hem onderscheidt van Cybook en Sony Reader, is de  
mogelijkheid om aantekeningen in je e-boeken te maken die je weer  
kunt uitwissen. Dat gaat heel simpel, met de stylus (zeg maar de  
griffel) die bijgeleverd wordt. Volgens fanatieke gebruikers maakt de  
schrijffunctie opschrijfboekjes, agenda’s en dergelijke overbodig.  
Zelf heb ik er in de drie weken dat ik de iLiad in huis had  
nauwelijks gebruik van gemaakt, maar mijn zoon van dertien kon er in  
de eerste dagen niet van afblijven. Anders dan de wonderleitjes uit  
zijn jeugd ging het schermpje van de iLiad na dertig, veertig keer  
wissen niet kapot.

Zwaar is de iLiad niet, met 450 gram zit hij net boven het gewicht  
van een gemiddelde paperback, terwijl het beeldscherm het formaat van  
een pocket heeft. Omdat de e-reader een intern geheugen van 128 mb  
heeft, kun je er 60 à 80 boeken op kwijt, maar net als bij een  
digitale camera kun je geheugenkaartjes wisselen om zo tijdens een  
wereldreis of op een onbewoond eiland nooit zonder nieuw leesvoer te  
zitten. (Volgens de fabrikant van de iLiad zal het trouwens niet lang  
duren of boeken worden in de winkel ook in de vorm van  
geheugenkaartjes verkocht.)

Robinson Crusoe staat niet op mijn iLiad, maar Reis om de wereld in  
tachtig dagen wel, en dat wordt dus het eerste boek dat ik op de e- 
reader ga lezen. Ik tik met de stylus in het boekenoverzicht de roman  
van Verne aan en kom meteen op de eerste bladzijde terecht.

Dat lijkt logisch, maar al gauw blijkt dat veel e-boeken nogal wat  
rommel op hun eerste bladzijden hebben: copyrightmeldingen,  
informatie over de instantie die de teksten ter beschikking stelt,  
enzovoort enzovoort. Bij Alice inWonderland, zo zal later blijken,  
begint het verhaal pas op pagina 17, en om die te bereiken moet je de  
eerste zestien bladzijden een voor een ‘omslaan’ (met de ‘bladerbalk’  
aan de linkerkant van het scherm) – een proces dat heel wat langer  
duurt dan het zoeken van een begin in een overzichtelijke paperback.

De Reis om de wereld van Mobipocket blijkt een gedateerde vertaling  
‘naar de 30e Fransche uitgave’, in de spelling De Vries en Te Winkel:  
‘Waarin Phileas Fogg en Passepartout elkander wederkeerig aanneemen,  
den een als meester, den ander als k n e ch t . ’ Veel naamvallen en  
dubbele klinkers, dat leest niet lekker voor een man, zou Gerard Reve  
zeggen. Maar ook het veel te ruime wit tussen de woorden bemoeilijkt  
het het lezen en maakt dat je deze Verne-versie hoogstens als  
curiosum kunt beschouwen.

Geërgerd commentaar kun je trouwens niet in de kantlijn kwijt, want  
Reis om de wereld is een tekstbestand en de schrijffunctie werkt  
alleen in pdf-bestanden.

In Alice in Wonderland bijvoorbeeld, dat afkomstig blijkt van de site  
van het Amerikaanse Gutenberg Project, waarop honderden klassieken  
gratis te downloaden zijn. In een prettiger vorm (niet rechtslijnend  
en dus zonder hinderlijk ‘tussenwit’), maar ook met eigenaardigheden:  
lelijke aanhalingstekens, dubbele gedachtestreepjes, witregels tussen  
de alinea’s, en kapitalen waar Lewis Carroll cursiveringen heeft  
bedoeld. Het is alsof je een typoscript zit te lezen, al is dat in  
het geval van Alice onzin, omdat de typemachine pas in 1867 werd  
uitgevonden.

Hoewel het lettertje mooi is – je schijnt dat zelf en op gewenste  
grootte in te kunnen stellen – dwingt het boek niet tot doorlezen,  
ook al omdat de tekeningen ontbreken. Wat dan weer niet ligt aan de  
iLiad, want die kan beelden in 16 grijstinten weergeven (kleur zal  
nog een paar jaar duren).

Ik probeer tot slot MaxWestermans nieuwe Amerika- boek In alle  
staten, niet omdat ik daar bovenmatig in geïnteresseerd ben, maar  
omdat het door Selexyz gratis ter beschikking is gesteld aan  
iLiadgebruikers en van alle boeken in mijn e-reader het dichtst de  
boekversie benadert. Dan blijkt dat de iLiad inderdaad een ontspannen  
leeservaring garandeert. Je staart niet in een lichtbron, zoals bij  
een computer – de iLiad is dan ook niet in het donker te lezen – en  
je ogen worden niet moe. De bladzijden omslaand, constateer ik een  
paradox: hoe meer het tekstbestand in de iLiad lijkt op een klassiek  
boek, hoe makkelijker het leest.

Hoe zit het trouwens met de andere voordelen van het klassieke boek –  
zijn relatieve onkwetsbaarheid in extreme omstandigheden? Volgens de  
fabrikant van de iLiad doet de e-reader in weinig voor een paperback  
onder. Hij is spatwaterbestendig en gepantserd tegen zand, en kan dus  
gelezen worden aan het strand, waar zelfs een felle zon het beeld  
niet schijnt te vertroebelen. Zeventig graden Celsius is geen  
probleem en mocht je iemand met de iLiad een klap op zijn kop willen  
geven, dan kan dat. Alleen wanneer hij op een harde ondergrond valt,  
kan hij breken, want het glas waarvan het scherm is gemaakt,  
absorbeert de schokgolf niet.

En toch, waarom zou je je boeken voortaan van de e-reader gaan lezen?  
Voor zakelijke lezers, en vooral mensen die dagelijks met een  
papierwinkel in hun tas moeten rondsjouwen (zie ook hiernaast), is de  
iLiad een uitkomst. En ja: de mogelijkheid om een woordenboek Frans  
te installeren en bij het lezen van Madame Bovary alle onbekende  
woorden aan te tikken en in vertaling op je scherm te krijgen, is  
fantastisch. Maar er gaat nogal wat verloren.

De geur van het echte boek; het ‘gevoel’, de leesgeschiedenis  
(streepjes, ezelsoren), het overzicht dat je hebt als je een boek in  
één of twee handen houdt.

En niet te vergeten de vorm, de typografie en de lay-out die een boek  
zijn eigenheid verlenen.

Noem me een romanticus. Jeff Gomez, de schrijver van Print Is Dead,  
mag dan denken dat we over een paar jaar The Catcher in the Rye  
alleen nog als download in onze digitale boekenkast zullen hebben –  
ik zal mijn eigen exemplaar blijven koesteren: die handzame, elegante  
Penguin-uitgave met een strak en simpel, lichtgrijs omslag, en een  
binnenwerk dat niet alleen grossiert in mooie letters maar ook in  
zoete herinneringen.

Jeff Gomez: Print Is Dead: Books in Our Digital Age. Macmillan, 300  
blz. €25,–. Op www.bookeen.com is een demofilmpje over de Cybook-e- 
reader te zien. Zie ook www.irextechnologies.nl (voor iLiad).

Pieter Steinz in NRC Handelsblad, 30 november 2007
____________________________________________________________
        Dit bericht is verzonden via [log in to unmask]
                     NEDBIB-L website http://nedbib-l.kb.nl/
      lijstbeheerders: Arno H.P. Reuser         [log in to unmask]
                       Arend Jan Hak       [log in to unmask]

       EEN ANTWOORD GAAT STANDAARD NAAR ALLE LIJSTDEELNEMERS
 Wellicht is uw antwoord alleen zinvol voor de vragensteller
                              Houd hier s.v.p. rekening mee!

Top of Message | Previous Page | Permalink

Advanced Options


Options

Log In

Log In

Get Password

Get Password


Search Archives

Search Archives


Subscribe or Unsubscribe

Subscribe or Unsubscribe


Archives

May 2020
April 2020
March 2020
February 2020
January 2020
December 2019
November 2019
October 2019
September 2019
August 2019
July 2019
June 2019
May 2019
April 2019
March 2019
February 2019
January 2019
December 2018
November 2018
October 2018
September 2018
August 2018
July 2018
June 2018
May 2018
April 2018
March 2018
February 2018
January 2018
December 2017
November 2017
October 2017
September 2017
August 2017
July 2017
June 2017
May 2017
April 2017
March 2017
February 2017
January 2017
December 2016
November 2016
October 2016
September 2016
August 2016
July 2016
June 2016
May 2016
April 2016
March 2016
February 2016
January 2016
December 2015
November 2015
October 2015
September 2015
August 2015
July 2015
June 2015
May 2015
April 2015
March 2015
February 2015
January 2015
December 2014
November 2014
October 2014
September 2014
August 2014
July 2014
June 2014
May 2014
April 2014
March 2014
February 2014
January 2014
December 2013
November 2013
October 2013
September 2013
August 2013
July 2013
June 2013
May 2013
April 2013
March 2013
February 2013
January 2013
December 2012
November 2012
October 2012
September 2012
August 2012
July 2012
June 2012
May 2012
April 2012
March 2012
February 2012
January 2012
December 2011
November 2011
October 2011
September 2011
August 2011
July 2011
June 2011
May 2011
April 2011
March 2011
February 2011
January 2011
December 2010
November 2010
October 2010
September 2010
August 2010
July 2010
June 2010
May 2010
April 2010
March 2010
February 2010
January 2010
December 2009
November 2009
October 2009
September 2009
August 2009
July 2009
June 2009
May 2009
April 2009
March 2009
February 2009
January 2009
December 2008
November 2008
October 2008
September 2008
August 2008
July 2008
June 2008
May 2008
April 2008
March 2008
February 2008
January 2008
December 2007
November 2007
October 2007
September 2007
August 2007
July 2007
June 2007
May 2007
April 2007
March 2007
February 2007
January 2007
December 2006
November 2006
October 2006
September 2006
August 2006
July 2006
June 2006
May 2006
April 2006
March 2006
February 2006
January 2006
December 2005
November 2005
October 2005
September 2005
July 2005
June 2005
May 2005
April 2005
March 2005
February 2005
January 2005
December 2004
November 2004
October 2004
September 2004
August 2004
July 2004
June 2004
May 2004
April 2004
March 2004
February 2004
January 2004
December 2003
November 2003
October 2003
September 2003
August 2003
July 2003
June 2003
May 2003
April 2003
March 2003
February 2003
January 2003
December 2002
November 2002
October 2002
September 2002
August 2002
July 2002
June 2002
May 2002
April 2002
March 2002
February 2002
January 2002
December 2001
November 2001
October 2001
September 2001
August 2001
July 2001
June 2001
May 2001
April 2001
March 2001
February 2001
January 2001
December 2000
November 2000
October 2000
September 2000
August 2000
July 2000
June 2000
May 2000
April 2000
March 2000
February 2000
January 2000
December 1999
November 1999
October 1999
September 1999
August 1999
July 1999
June 1999
May 1999
April 1999
March 1999
February 1999
January 1999
December 1998
November 1998
October 1998
September 1998
August 1998
July 1998
June 1998
May 1998
April 1998
March 1998
February 1998
January 1998
December 1997
November 1997
October 1997
September 1997
August 1997
July 1997
June 1997
May 1997
April 1997
March 1997
February 1997
January 1997
December 1996
November 1996
October 1996
September 1996
August 1996
July 1996
June 1996
May 1996
April 1996
March 1996
February 1996
January 1996
December 1995
November 1995
October 1995
September 1995
August 1995
July 1995
June 1995
May 1995
April 1995
March 1995
February 1995
January 1995
December 1994
November 1994
October 1994
September 1994
August 1994
July 1994
June 1994
May 1994
April 1994
March 1994
February 1994
January 1994
December 1993
November 1993
October 1993
September 1993
August 1993
July 1993
June 1993
May 1993
April 1993
March 1993
February 1993
January 1993
December 1992
November 1992
October 1992
September 1992
August 1992
July 1992
May 1992
March 1992
February 1992

ATOM RSS1 RSS2



LIST.ECOMPASS.NL

CataList Email List Search Powered by the LISTSERV Email List Manager